ارزیابی تفکیکی وضعیت اقلام زیرخط ترازنامه بانک‌های منتخب طی دوره زمانی 1397 تا 1402: مطالعه موردی نرخ نکول

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران

چکیده

اقلام زیرخط ترازنامه بانک‌ها، شامل تعهدات مشروط و احتمالی هستند که نقشی کلیدی در کسب‌وکار بانکداری مدرن ایفا می‌کنند. گسترش اقلام زیرخط ترازنامه با استفاده از ابزارهای تأمین مالی تعهدی به دلیل امکان نظارت بیشتر و ماهیت غیرنقدی آن می‌تواند منجر به اصابت دقیق‌تر و شمولیت بیشتر تسهیلات بانکی به کسب‌وکارهای کوچک‌تر شده و عدالت اعتباری را - که از اهداف بانکداری اسلامی است - بهبود ببخشد. از سوی دیگر اقلام زیرخط ترازنامه همواره منشأ ریسک‌های پنهان اعتباری بوده‌ و نقش مهمی در بحران‌های مهم مالی در 20 سال اخیر داشته‌اند؛ بنابراین بهره‌گیری از منافع این ابزارها در گرو شناخت و نظارت دقیق بر این ابزارها است. در این پژوهش به بررسی تفکیکی روند رشد و نرخ نکول اقلام زیرخط ترازنامه بانک‌های منتخب طی دوره ۱۳۹7 تا ۱۴۰۲ پرداخته‌ شده است. برای این منظور، از داده‌های خرد ترازنامه‌ای بانک‌های منتخب، شامل بانک‌های دولتی و خصوصی، بهره گرفته شده و روند رشد ریالی و ارزی، ترکیب و نرخ نکول این اقلام مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نسبت اقلام زیرخط به کل دارایی‌های شبکه بانکی طی این دوره روند صعودی داشته و از ۱۸٪ در سال ۱399 به بیش از ۲۸٪ در سال ۱۴۰۳ رسیده است. در این میان، ضمانت‌نامه‌های ریالی بیشترین سهم از تعهدات را به خود اختصاص داده‌اند همچنین نرخ نکول ضمانت‌نامه‌ها در مقایسه با اعتبارات اسنادی به‌مراتب پایین‌تر بوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات